.
.
(GLO)- Đó là tên triển lãm chuyên đề đã diễn ra tại Bảo tàng tỉnh Gia Lai (số 21 Trần Hưng Đạo, TP. Pleiku) vào sáng 20-1. Với hơn 200 hiện vật mang đậm dấu ấn văn hóa-lịch sử Việt Nam và giao lưu văn hóa trong khu vực, triển lãm có sự tham gia của 18 nhà sưu tập trong nước hứa hẹn thu hút đông đảo công chúng nói chung, những người đam mê thú chơi cổ ngoạn nói riêng. 
 
Ông Hồ Xuân Toản-Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Bảo tàng tỉnh-cho biết: Đây là lần thứ 3 đơn vị huy động các nhà sưu tập góp sức tổ chức triển lãm. Hoạt động lần này quy mô hơn cả về số lượng hiện vật và số người tham gia, trong đó có 1 nhà sưu tập ngoài tỉnh. “Các nhà sưu tập rất nhiệt tình, qua đó tạo “sân chơi” quy mô, có tổ chức. Đây là dịp để công chúng được tận mắt chiêm ngưỡng các cổ vật độc đáo, quý hiếm do các nhà sưu tập tư nhân dày công gầy dựng mà nếu không có triển lãm này thì người ngoài giới không dễ tiếp cận”-ông Toản nhận định.
 
Cuộc “gặp gỡ” của những hiện vật quý hiếm
 
Xuất xứ của hơn 200 hiện vật được trưng bày tại đây khá đa dạng, từ Việt Nam đến Trung Quốc, Nhật Bản. Các hiện vật được bố trí thành chuỗi theo lịch đại từ sớm đến muộn: đá, kim loại, gỗ, giấy, gốm sứ, tre nứa… Mỗi hiện vật đều chứa đựng giá trị tư tưởng, nhân văn, thẩm mỹ tiêu biểu cho một khuynh hướng, phong cách, thời đại lịch sử hay từng nền văn hóa của cộng đồng các dân tộc trong tỉnh và khắp nơi nói chung. 
 
Nhóm hiện vật có số lượng phong phú nhất là gốm sứ với các dòng chính: gốm Việt, gốm Trung Quốc và gốm Nhật. Gốm sứ Việt trải dài từ Bắc vào Nam với nhiều dòng nổi tiếng: Chu Đậu, Vạn Ninh, Phù Lãng, Gò Sành, Quảng Đức, Châu Ổ, Cây Mai, Lái Thiêu, Biên Hòa… có lịch sử kéo dài từ thế kỷ XIV đến thập niên 70 của thế kỷ trước, chủ nhân sáng tạo là người Hoa, Chăm, Kinh. Bên cạnh đó, không thể không nhắc đến loại ghè ché từng thịnh hành trong văn hóa của đồng bào Jrai, Bahnar ở Tây Nguyên. Gốm sứ Trung Quốc góp mặt tại triển lãm nổi bật ở dòng “Minh phố” với phong cách mộc mạc, phóng khoáng và dòng xanh trắng thời Thanh với phong cách trang nhã, cầu kỳ; niên đại của dòng gốm này chủ yếu từ thế kỷ XVI đến đầu thế kỷ XX. Gốm sứ Nhật gồm loại xanh trắng theo phong cách Trung Hoa và loại men màu phong cách Nhật, niên đại chủ yếu từ cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX.

 

Đông đảo khách tham quan đến với triển lãm. Ảnh: Phương Duyên
Đông đảo khách tham quan đến với triển lãm. Ảnh: Phương Duyên
 
Gỗ và giấy là những chất liệu khó bảo quản lâu dài, nguyên vẹn trong điều kiện khí hậu ẩm thấp của nước ta, song cũng đã được các nhà sưu tập dày công lưu giữ. Các hiện vật gỗ tham gia triển lãm lần này có tủ thờ, hoành phi, câu đối, tranh, bàn tính được sử dụng phổ biến trong đời sống của người Kinh cùng khung dệt, chày cối của người dân tộc thiểu số niên đại từ giữa thế kỷ XIX đến thập niên 70 của thế kỷ trước. Hiện vật giấy tại triển lãm là các sắc phong thần thời Lê, Tây Sơn, Nguyễn, giúp người xem hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa của các thời kỳ thông qua di sản hình ảnh và văn tự.
 
Khách tham quan say mê các cổ vật kim loại không thể không dừng chân trước chiếc trống đồng Heger hay bộ chiêng Lào, chiêng Bôm Ya Bạc, chiêng P’Năm cùng những chiếc nồi đồng, tẩu thuốc, ấm bạc, bộ kiếm thời Tây Sơn… Số hiện vật là nữ trang như bộ khuyên tai (khoảng thế kỷ XIX), bộ vòng cổ và vòng đeo tay thời Tây Sơn, hộp nữ trang thời Nguyễn, dây chuyền ngà voi thời Nguyễn… mềm mại, độc đáo thực sự hiếm có, khó tìm.
 
Chung tay gìn giữ, bảo tồn
 
Ông Bùi Văn Tuyên (phường Hội Thương, TP. Pleiku) là người góp vào triển lãm gần 30 hiện vật sứ men lam, trong đó có nhiều hiện vật được đấu giá từ nước ngoài về như Nhật, Pháp… và 2 tấm sắc phong thần, đặc biệt là tấm sắc phong thần thời Tây Sơn. Ông bày tỏ: “Tôi chơi gốm sứ cổ gần 20 năm nay. Nhiều hiện vật rất quý hiếm vì có một tích xưa, một hàng thơ nôm thôi nhưng ý nghĩa rất sâu xa, khiến càng chơi càng đam mê. Tham gia triển lãm lần này, tôi mong muốn chia sẻ thú vui, kiến thức với anh em có cùng sở thích”. 
 
Đồ trang sức xưa được trưng bày tại triển lãm. Ảnh: Phương Duyên
Đồ trang sức xưa được trưng bày tại triển lãm. Ảnh: Phương Duyên
 
Là nhà sưu tập ngoài tỉnh duy nhất tham gia triển lãm, anh Mẫn Phong Sơn (tỉnh Đak Lak) cho hay, anh có 3 hiện vật trưng bày tại đây gồm: bình đồng (thế kỷ IX-X), bình Tàu da xanh sậm (thế kỷ XVI-XVII) và ghè trang trí chim, hoa của người Jrai (thế kỷ XVII). Qua gần 20 năm sưu tầm cổ vật và chuẩn bị ra mắt một bảo tàng tư nhân tại Đak Lak, anh Sơn đúc kết: “Bản thân những chiếc ghè ché là một thành tố của không gian văn hóa cồng chiêng, nhưng lâu nay ít được chú ý. Việc trưng bày những hiện vật trên sẽ giúp nâng cao tri thức, truyền đi thông điệp về việc chung tay gìn giữ, bảo tồn văn hóa, nhất là văn hóa của các tộc người bản địa”.
 
Nói về ý nghĩa của việc tổ chức triển lãm nói trên, ông Lê Thanh Tuấn-Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng tỉnh-khẳng định: Đây không những là hoạt động thiết thực thể hiện sự trân trọng đối với những đóng góp bảo tồn di sản của các nhà sưu tập mà còn tạo không gian để họ có cơ hội gặp gỡ, giao lưu về thú chơi cổ ngoạn. Kéo dài đến hết ngày 18-2-2022, đây là điểm đến lý thú dành cho du khách trong dịp Tết Nguyên đán, qua đó góp phần bảo tồn, phát huy và quảng bá những giá trị văn hóa-lịch sử độc đáo. Cũng nhằm phục vụ du khách tham quan, Phòng Dịch vụ Bảo tàng tỉnh còn phối hợp tổ chức trưng bày gian hàng lưu niệm, sản phẩm văn hóa vùng miền đa dạng như: cà phê, hồ tiêu, mắc ca, rượu ghè, thổ cẩm và các mặt hàng làm từ thổ cẩm, mặt nạ gỗ, gùi…
 
PHƯƠNG DUYÊN
 
.