Mấy năm qua, sự nỗ lực và quyết tâm cải tiến của ngành Giáo dục đã được sự đồng tình của xã hội, của gia đình học sinh, của các thầy- cô giáo, các em học sinh và sự hỗ trợ, chỉ đạo của cấp ủy đảng và chính quyền các cấp...

Vì vậy, tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích đã từng bước được cải thiện. Học sinh, gia đình và các thầy cô đã quan tâm quyết liệt hơn đến kết quả học tập thực chất của học sinh; ngay từ đầu năm học đã có kế hoạch bồi dưỡng học sinh yếu kém phù hợp với hoàn cảnh của từng trường, từng lớp. Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kỳ thi đại học diễn ra cũng nghiêm túc hơn.

Ảnh: Như Nguyện

Năm 2009, ở bậc đại học nhờ sự giao lưu hợp tác quốc tế, Việt Nam đã xây dựng được các hướng đào tạo, nghiên cứu khoa học và triển khai ứng dựng trong một số ngành của khoa học cơ bản, khoa học xã hội và nhân văn, kinh tế, nông- lâm nghiệp, điện tử-viễn thông, tự động hóa, y-dược, môi trường... Một số cơ sở đào tạo có tiếng cũng đã được thiết lập tại Việt Nam như: Viện Công nghệ châu Á (AIT), Trung tâm Pháp- Việt; Trung tâm Đào tạo Việt Nam- Singapore, RMIT… Vừa qua, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Chính phủ Việt Nam cũng đã ký kết một hiệp định cho vay trị giá 71 triệu USD cho chương trình phát triển giáo dục trung học. ADB cho biết, dự án nhằm hỗ trợ cải cách hệ thống giáo dục trung học của Việt Nam để đáp ứng các nhu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh Việt Nam đang trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình.

Tuy có những thành tựu đáng kể nhưng so với các nước phát triển thì nền giáo dục của nước ta vẫn thuộc loại lạc hậu, kém phát triển. Tại Hội nghị tổng kết công tác giáo dục diễn ra ở Hà Nội mới đây, Chính phủ nhìn nhận rằng, sau 22 năm phương pháp quản lý giáo dục bậc đại học Việt Nam vẫn “giậm chân tại chỗ”. “Nhiều ý kiến cho rằng chương trình nặng, dài và đề nghị giảm thời lượng”. “Quản lý đầu tư trong giáo dục phân tán, dàn trải, thiếu nhất quán mà hiệu quả không đánh giá được”…  Trước nhu cầu phát triển của đất nước và mong muốn của nhân dân, Bộ Giáo dục- Đào tạo đã xây dựng một chiến lược phát triển giáo dục từ năm 2009-2020 nhằm cải cách toàn diện đem lại phương pháp dạy hiệu quả và mới mẻ. Trong chiến lược cũng đã chỉ ra những yếu kém của nền giáo dục nước nhà: Cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân chưa đồng bộ, thiếu tính liên thông giữa các cấp học và các trình độ đào tạo, trong đó giáo dục nghề nghiệp chưa được quan tâm đúng mức; chất lượng giáo dục còn thấp so với yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ mới; nội dung, phương pháp giáo dục từ mầm non đến phổ thông đã được đổi mới nhưng còn bộc lộ nhiều hạn chế; chương trình giáo dục đại học chậm đổi mới, chưa đáp ứng được mục tiêu giáo dục; đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục chưa đáp ứng được nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới; còn thiếu quy hoạch tổng thể đào tạo đội ngũ nhà giáo từ mầm non đến đại học dẫn đến tình trạng đội ngũ nhà giáo vừa thừa, vừa thiếu, vừa không đồng bộ về cơ cấu; cơ sở vật chất kỹ thuật nhà trường còn thiếu thốn và lạc hậu…

Các chuyên gia cho rằng, trong khi nền giáo dục Việt Nam vẫn còn quá nhiều điều ngổn ngang, cần phải cải cách, đổi mới thì việc vội vàng, đi tắt, đón đầu, đòi hỏi phải ngang bằng trình độ với các nước tiên tiến là điều không hợp lý.

Năm học 2009-2010 ngành Giáo dục-Đào tạo tăng cường triển khai các hoạt động đổi mới phương pháp dạy, học và kiểm tra, đánh giá.  Năm học này cũng là năm đầu tiên quyết liệt dạy và học tích cực để đến năm học 2010-2011 là chấm dứt tình trạng dạy học chủ yếu qua “đọc-chép” ở THCS và THPT. Mỗi giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục thực hiện đổi mới trong phương pháp dạy học và quản lý. Và đây cũng là năm ban hành chuẩn giáo viên, chuẩn hiệu trưởng các cấp học.

Muốn xây dựng một quốc gia phồn thịnh, một trong những nhân tố quan trọng đó là phát triển nhân lực. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển bền vững của mỗi quốc gia.

Bách Hợp