Lễ hội Huyền Trân- hoạt động văn hóa lớn nhất tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên diễn ra trong các ngày 21, 22-2-2010 (nhằm ngày 8, 9 tháng Giêng năm Canh Dần) tại Trung tâm Văn hóa Huyền Trân, thuộc phường An Tây, TP. Huế (tỉnh Thừa Thiên- Huế).

Giữa chốn u tịch của núi rừng phía Tây- TP. Huế, chúng tôi bỗng ngẩn ngơ khi nghe từng tiếng chuông trầm ấm thong thả rơi vào không gian. Đó là tiếng chuông Hòa Bình cất lên từ đỉnh núi Ngũ Phong- nơi Trung tâm Văn hóa Huyền Trân tọa lạc.

Chuyện kể rằng, năm xưa, vua Chiêm Thành Jaya Simhavarman III (Chế Mân) muốn cưới được Công chúa Huyền Trân về làm vợ đã đem hai châu Ô, Lý dâng lên vua Trần làm sính lễ. Vâng mệnh vua cha là Trần Nhân Tông và vua anh Trần Anh Tông, Huyền Trân đã gác tình riêng, gạt lệ xuống thuyền theo chồng, lập mối hòa hiếu và mở mang bờ cõi của đất nước về phương Nam. Đất Thuận Hóa- Phú Xuân (Thừa Thiên- Huế) cũng được khai sinh từ đó, đến nay đã hơn 700 năm.

Hoạt cảnh Công chúa Huyền Trân từ biệt quê nhà về làm vợ vua nước Chiêm Thành tại lễ hội Huyền Trân. Ảnh: KNB

Ghi nhớ công ơn của Công chúa, Triều đình nhà Nguyễn (1802-1945) đã lập miếu Đại Đế Vương ở làng Lịch Đợi, phường Đúc, TP. Huế, thờ các vị khai quốc công thần, trong đó có Công chúa Huyền Trân. Tiếc là miếu thờ này ngày nay không còn. Người dân và giới học giả, giới nghiên cứu vẫn hằng mong Huế sẽ có một công trình vọng niệm xứng tầm với công lao và sự hy sinh của Huyền Trân ngay trên mảnh đất Thuận Hóa- Phú Xuân. Và đến đầu năm 2006, Trung tâm Văn hóa Huyền Trân được khởi công xây dựng. Một năm sau đó, ngày 26-3-2007, công trình khánh thành nhân kỷ niệm tròn 700 năm Thuận Hóa- Phú Xuân.

Trung tâm Văn hóa Huyền Trân rộng đến 28 ha, nằm dưới chân núi Ngũ Phong thuộc phường An Tây, TP. Huế. Đây là khu vực có đồi núi thoai thoải, rừng thông xung quanh, bốn mặt là đồi núi trùng điệp, không gian thâm nghiêm, kỳ vĩ phù hợp với những công trình văn hóa mang tính tâm linh, về nguồn. Pho tượng Công chúa Huyền Trân trong đền thờ được đúc bằng đồng. Tượng cao 2,37 mét, do các nghệ nhân đúc đồng nổi tiếng của phường Đúc, TP. Huế cẩn tác.

Trong khuôn viên Trung tâm Văn hóa Huyền Trân còn có nhiều công trình kiến trúc lớn nhỏ khác. Nổi bật là Tháp chuông Hòa Bình cao 7 mét được dựng trên đỉnh Ngũ Phong với chuông đồng nặng 1,6 tấn cũng do các nghệ nhân phường Đúc thực hiện. Trên đường dẫn lên Tháp chuông Hòa Bình, ta còn gặp bức tượng Phật Di Lặc (cũng có người cho là tượng ông Địa) khổng lồ với nụ cười viên mãn thường trực trên môi. Bát nhang trước tượng luôn nghi ngút trầm hương của du khách thập phương kính cẩn dâng với nguyện ước vạn sự cát tường như ý...

Du khách xa gần có dịp về với Trung tâm Văn hóa Huyền Trân như về với cội nguồn, cung thỉnh thắp nén hương cho ông bà tổ tiên nhân ngày đầu năm. Có lẽ vì thế mà năm nay, UBND tỉnh Thừa Thiên- Huế đã có công văn đề nghị Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam tại nước ngoài thông báo cho các kiều bào về quê ăn Tết cổ truyền để tham dự lễ hội Huyền Trân.

Đức Trung- Văn Thắng