Theo cơ quan Khí tượng Thủy văn Tây Nguyên thì thời tiết Gia Lai trong những tháng tới vẫn khô hạn và diễn biến thất thường. Do đó, hiện nay nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đang phải đối mặt với hạn cục bộ và nguy cơ nhiều diện tích lúa, màu mất trắng là điều có thể xảy ra.

Vụ Đông Xuân 2009-2010 toàn huyện Ia Pa gieo trồng 6.370 ha cây trồng các loại. Đến nay cơ bản đã hoàn thành kế hoạch, nông dân tập trung chăm sóc cây trồng. Nhưng do thời tiết nắng nóng kéo dài từ đầu vụ sản xuất đến nay đã làm cho mực nứớc tại các sông, suối xuống thấp dẫn đến nguy cơ hạn trên diện rộng là có thể xảy ra. Đặc biệt tại các xã Pờ Tó, Chư Răng và Kim Tân thiếu nguồn nước tưới, đã xuất hiện hạn cục bộ. Nguyên nhân ban đầu được xác định là do Nhà máy Thủy điện Đak Pia Hao chặn dòng làm cho các cánh đồng hạ nguồn thiếu nước, mực nước trên dòng suối này đã cạn kiệt không đảm bảo cho các trạm bơm hoạt động.

Diện tích ngô đang vàng lá do thiếu nước. Ảnh: Nguyễn Diệp

Bên cạnh đó, ảnh hưởng của 2 cơn bão số 9 và 11 trong năm 2009 đã làm cho công trình thủy lợi trên địa bàn hư hỏng nặng chưa khắc phục kịp thời nên không chủ động được nguồn nước dẫn đến xảy ra hạn. Tại trạm bơm Plei Toan xã Ia Kdăm chỉ mới sửa chữa xong kênh bắc còn kênh nam chưa khắc phục kịp làm cho hơn 15 ha lúa không chủ động nước tưới. Còn tại trạm bơm Chư Mố 1 xã Chư Mố kênh N9 bị hư hỏng không dẫn nước đến đồng ruộng làm 35 ha lúa và hoa màu đang dần cháy khô. Ông Siu Tơ Gét ở Plei Toan 2 xã Ia Kdăm buồn rầu cho biết: Trạm bơm Plei toan 2 có hai máy bơm nhưng 1 cái bị hư không sử dụng được nên lượng nước để tưới cho lúa tại cách đồng này không đủ. Dẫn đến nhiều diện tích đang đối mặt với nguy cơ mất trắng nếu như trong những ngày tới không có mưa.

Trạm bơm Plei Toan 2 bị hư một bên nên không đủ nước tưới. Ảnh: Anh Khoa

Người dân tại xã Ia Trốk- Ia Pa do không thấy có nước tưới nên đã “chủ động” bỏ đất trống không gieo trồng hoa màu. Chỉ có một số người điều kiện kinh tế khá thì đầu tư máy bơm bơm nước từ sông Ba lên để trồng cây thuốc lá. Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Ia Pa Lữ Phúc Phong cho biết: Trước tình trạng hiện nay, ngay từ đầu vụ, lãnh đạo huyện, phòng Nông nghiệp và PTNT đã vận động nhân dân chuyển đổi phần diện tích lúa nước 2 vụ không chủ động nguồn nước sang trồng hoa màu ngắn ngày như: đậu, bắp, rau...nhằm tránh thiệt hại lớn cho nông dân. Hỗ trợ kinh phí cho các trạm bơm đắp đập tạm, đào kênh dẫn nước, đào hồ, nạo vét các bể hút, kênh dâng dòng, mua bạc ni lông để trữ nước tận dụng tối đa  nguồn nước phục vụ cho sản xuất.

Tại xã Ia Piar- huyện Phú Thiện có trên 40 ha lúa thiếu nước tưới. Phần diện tích này là do người dân tự chuyển sang trồng lúa nên không nằm trong kế hoạch điều tiết nguồn nước từ các công trình thủy lợi.

Tại Mang Yang, do nắng nóng kéo dài khiến mực nước các sông, suối và hồ chứa bắt đầu khô cạn dần. Nguyên nhân của việc nguồn nước năm nay xuống thấp là do lượng mưa trung bình trên địa bàn huyện thấp hơn so với mọi năm và kết thúc sớm. Nếu trong thời gian tới không có mưa thì nguy cơ mất trắng một số diện tích cây trồng trong vụ mùa ở một số xã là chắc chắn.

Nhiều diện tích lúa bắt đầu cháy khô

Bên cạnh một số huyện đang đối mặt với hạn thì tại huyện Chư Sê và Chư Pưh bà con đang vui mừng vì đủ nước tưới. Ông Lê Sỹ Quí- Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và PTNT vui mừng cho biết: “Rút kinh nghiệm từ năm trước Chư Sê phải đối mặt với hạn nặng nên năm nay những diện tích bị hạn năm trước chúng tôi đã quyết liệt vận động bà con chuyển đổi sang trồng hoa màu. Đồng thời tăng cường nạo vét kênh mương, tiết kiệm nước tưới nên đến thời điểm hiện nay chưa diện tích nào của Chư Sê thiếu nước tưới. Ông Kpă Long- Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Chư Pưh cho biết: Ngoài việc chuyển đổi sang trồng hoa màu các diện tích bị hạn năm ngoái, năm nay bà con nông dân đã xuống giống sớm nên hiện nhiều diện tích  lúa bà con đã bắt đầu thu hoạch và sẽ kết thúc sớm nên nguy cơ hạn  làm ảnh hưởng đến cây trồng của bà con năm nay là rất hạn chế.

Trước tình hình hạn có thể xảy ra ở nhiều địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Thế Dũng đã có chỉ thị triển khai các biện pháp phòng chống khô hạn, trong đó yêu cầu lãnh đạo UBND các huyện, thị xã, thành phố cần kiểm tra toàn bộ các công trình thủy lợi trên địa bàn, đánh giá trữ lượng nước và khẳ năng tưới của từng công trình; huy động các lực lượng quân đội, đoàn viên thanh niên, học sinh trên địa bàn tham gia nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy; đảm bảo khai thác nước hợp lý của từng công trình hồ chứa nước thủy lợi, thủy điện để phục vụ cho sản xuất, chăn nuôi, công nghiệp và sinh hoạt của nhân dân...

Minh Dưỡng- Anh Khoa