Sau khi Quyết định 1315 của Thủ tướng Chính phủ về việc cấm hút thuốc lá nơi công cộng bắt đầu có hiệu lực từ 1-1-2010, UBND tỉnh Gia Lai tiếp tục ban hành Văn bản số 503 yêu cầu thực hiện nghiêm quy định về cấm hút thuốc lá nơi công cộng từ ngày 10-5-2010. Tuy nhiên, các quyết định, quy định này vẫn không thể hiện được tính khả thi khi mà cùng với nó vẫn thiếu những giải pháp đồng bộ.

Nhiều nơi, nhiều người vẫn thờ ơ với các quy định cấm hút thuốc lá. Khói thuốc lá vẫn vô tư tràn ngập ở các công sở, nơi công cộng như bến xe, sân bay, bệnh viện...

Chỉ có hiệu lực... trên giấy

Tại Cảng Hàng không Pleiku chiều 9-3, theo ghi nhận của phóng viên, nhiều hành khách trong khi chờ chuyến bay vẫn vô tư nhả khói trong phòng ăn, phòng chờ của sân bay; bên ngoài, mấy anh bảo vệ cũng rủ nhau ra ghế đá “làm vài điếu”.

Hút thuốc lá bên hành lang Bệnh viện Đa khoa tỉnh. Ảnh: N.G

Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, sáng 10-3, từ cổng Bệnh viện đến hành lang các khoa, phòng đâu đâu cũng có người hút thuốc; nhiều người khi thấy bảo vệ đi ngang liền giấu điếu thuốc đi nhưng sau đó lại lén lút hút tiếp. Anh Khải (phường Ia Kring, TP. Pleiku), một người dân đến khám bệnh tại đây  cho biết: “Tôi có biết việc cấm hút thuốc lá trong bệnh viện cũng như các nơi công cộng, nhưng thói quen này khó bỏ quá, tôi đã cố nhiều lần nhưng đến nay... vẫn chưa bỏ được”.

Theo bác sĩ Bạch Anh Hùng- Phó Giám đốc Bệnh viện, từ ngày 1-1-2010, Ban Giám đốc đã thông báo và triển khai việc cấm hút thuốc lá trong bệnh viện đến toàn thể nhân viên, y-bác sĩ và quy định này được mọi người chấp hành rất tốt. Riêng về người dân đến khám-chữa bệnh tại đây tuy đã có bảng thông báo cấm hút thuốc được dán ở nhiều nơi nhưng thói quen hút thuốc của người dân vẫn còn rất phổ biến. Ông Hùng nói thêm: Đôi khi anh em bảo vệ nhắc nhở người dân không hút thuốc lá trong khuôn viên bệnh viện thì người dân tỏ ra không mấy thiện cảm và vừa đi vừa hút chứ không nghiêm túc chấp hành.

Đặc biệt, tại Bến xe Đức Long và bãi đỗ xe nội thành TP. Pleiku, các bác tài và hành khách có vẻ như không biết đến quy định này, vẫn phì phèo thuốc lá. Còn ở nhiều công sở, chuyện công chức (thậm chí là thủ trưởng cơ quan) hút thuốc vẫn được xuê xoa xem như… chuyện thường ngày.

Cần các giải pháp đồng bộ

Từ khi quy định về cấm hút thuốc nơi công cộng được ban hành, có người hoan nghênh nhưng cũng không ít người cho rằng không khả thi bởi nhiều nguyên nhân. Anh Tuấn Đạo Thanh- chuyên viên Sở Tư pháp Hà Nội, người tự nhận là nghiện thuốc lá, trong lúc ngồi chờ chuyến bay tại Cảng Hàng không Pleiku đã trao đổi vài ý kiến: “Tôi đồng ý rằng hút thuốc lá nơi công cộng là ảnh hưởng xấu đến người khác. Nhưng khi đã cấm đoán thì phải tạo điều kiện cho người ta thực hiện quy định ấy, nếu không người dân thành ra lại… phạm pháp.

Phim chụp phổi của bệnh nhân nghiện thuốc lá. Ảnh: N.G

Chẳng hạn, tôi đã đến rất nhiều sân bay lớn trong và ngoài nước, nơi nào cũng có phòng hút thuốc dành riêng cho những người hút thuốc lá. Còn ở Sân bay Pleiku thì lại không có. Vì thế, những người nghiện thuốc lá sẽ không có điều kiện tuân thủ quy định. Về lâu dài, nếu người dân cứ vi phạm từ những việc nhỏ như thế thì tính tôn trọng pháp luật sẽ bị bào mòn”. Ngoài ra, cũng theo anh Thanh và nhiều ý kiến khác, giả sử ở sân bay có người vi phạm vì hút thuốc lá nơi công cộng thì ai sẽ có thẩm quyền xử phạt, mức phạt là bao nhiêu? Những chế tài này đều rất mơ hồ nên việc người dân thản nhiên không tuân thủ quy định là điều hiển nhiên. Văn bản số 503 mới đây của UBND tỉnh cũng chỉ nêu: “Cán bộ, công chức, viên chức nào vi phạm thì xử lý theo quy định của pháp luật và không xét khen thưởng năm đó” chứ không có một chế tài cụ thể nào.

Thông thường, một quy định chỉ hay khi khả thi trên thực tế. Ở nhiều nước, ngoài việc được phép hút thuốc tại phòng hút thuốc đặt ở nơi công cộng, người dân còn có thể hút thuốc ở những nơi đã được quy định (chẳng hạn tại… thùng rác công cộng như ở Hồng Kông) chứ không tự tiện bừa bãi; bênh cạnh đó cũng có biện pháp hành chính xử phạt nghiêm khắc đối với những ai vi phạm, nhờ đó hạn chế được ảnh hưởng không tốt của thuốc lá đến cộng đồng. Trước mắt, tại Gia Lai, Bệnh viện Đa khoa tỉnh có lẽ là đơn vị tiên phong trong việc giải quyết... một nửa vấn đề này. Bác sĩ Bạch Anh Hùng cho biết, thời gian đến đơn vị sẽ tìm vị trí thích hợp để lắp đặt phòng riêng dành cho những người hút thuốc lá để không làm ảnh hưởng đến mọi người xung quanh.

Lam Nguyên- Nguyễn Giác