Một người dân lặn lội từ xã Kon Pne đến trụ sở Công an huyện Kbang, Gia Lai để giao nộp khẩu súng săn. Đó là một trong nhiều trường hợp tự nguyện nộp vũ khí quân dụng và nói lời giã từ nghề săn thú ở huyện Kbang và Đak Pơ.

Chuyện buồn từ rừng sâu

Không biết dân đi lúc nào, nhưng cứ tảng sáng đã thấp thoáng người mang súng, người đem thịt rừng tươi rói bán ở một số nơi. Khi thì một con heo rừng rước nạn, khi thì một chú cheo hay sơn dương… Thú rừng vơi đi từ những chuyến săn đêm trái phép như vậy. Nhiều người tự bảo đó là của trời cho, mình không săn thì người khác bắt mất. Vậy là cứ đi!

Những khẩu súng của người dân huyện Kbang tự nguyện giao nộp. Ảnh: Trần Hiếu

Rừng mênh mông. Lực lượng Kiểm lâm cứ như là những giọt nước nhỏ đơn lẻ trong đại ngàn mênh mông. Một kiểm lâm viên đã từng nói với tôi rằng, có khi leo đến hoa cả mắt để canh chừng nạn săn bắt thú rừng. Nhưng chỉ một thoáng mỏi mệt, trong khi dừng chân nghỉ đã thoáng nghe tiếng súng cất lên từ một nơi thâm u nào đó của khu rừng. Dù có nhiều cố gắng nhưng phần nào nhiệm vụ canh gỗ, giữ thú cũng là lực bất tòng tâm.

Bạn tôi- anh Hà Thăng Long đang làm đề tài tiến sĩ ở Anh quốc về loài Voọc chà vá chân xám từng xót ra khi nhìn thấy thú rừng bị săn bắt. Sau mỗi cuộc săn, họ treo “chiến tích” của mình là sừng, đầu... thú rừng lên phên nhà. Voọc chà vá mà anh đang nghiên cứu cũng là loài đặc hữu của Việt Nam. Có người như anh Long đang từng ngày âm thầm, cố công kiếm “đất sống” cho loài linh trưởng này. Còn ngược lại, những người sống cạnh rừng lại đang tâm tận diệt thú rừng.

Súng săn thú và súng cũng bắn luôn… cả người. Trưởng Công an huyện Kbang- Trung tá Nguyễn Văn Minh cho biết: “Năm 2008, một người dân ở xã Kông Lơng Khơng đã từng thiệt mạng do súng săn. Một số ít vụ dùng vũ khí quân dụng thanh toán lẫn nhau cũng đã từng xảy ra. Công an huyện đã kịp thời ngăn chặn được không ít âm mưu dùng vũ khí quân dụng giải quyết mâu thuẫn. Chúng tôi đã có những biện pháp hữu hiệu để vận động người dân giao nộp súng và một số vũ khí quân dụng khác. Biện pháp này vừa giảm thiểu được các vụ săn thú trộm vừa bảo đảm an ninh- chính trị trên địa bàn”.

Đổi súng lấy gạo

Phong trào đổi súng lấy gạo đã được Công an huyện Đak Pơ phát động từ hơn 2 năm trước. Và kết quả thu được thật bất ngờ với nhiều khẩu súng vốn từ lâu là phương tiện săn bắn trái phép đã được người dân giao nộp. Cũng từ đây, tình trạng sử dụng súng để săn bắn thú rừng trên địa bàn huyện Đak Pơ và các huyện phía Đông tỉnh giảm hẳn. Đây là thành quả xứng đáng cho những nỗ lực của lực lượng Công an địa phương trong quá trình vận động người dân. Cụ thể, trong 4 năm (2005-2009), Công an huyện Đak Pơ đã thu được 37 súng quân dụng, 21 nòng súng, 78 súng tự chế, 100 viên đạn các loại do người dân tự nguyện giao nộp. Đội phó Đội Cảnh sát Quản lý hành chính về Trật tự xã hội- Trung tá Huỳnh Trung Thuận cho biết: Số súng thu được phần nhiều là của bà con người Mông ở xã Ya Hội. Trong hành trình di cư của mình, bà con người Mông đã đem theo nhiều khẩu súng. Ngoài ra, bà con cũng làm ra những khẩu súng tự chế để đi săn. Số súng trên phần nhiều được cất giấu trên những chòi rẫy nên quá trình vận động cũng gặp không ít khó khăn. Hầu hết chúng tôi phải đi vận động vào ban đêm bởi ban ngày bà con bận lên rẫy. Có lần chúng tôi đến làng vận động, bà con nói vui nhưng biết cũng không hề đùa rằng cán bộ muốn đem súng về thì phải uống rượu thật lòng trước đã. Quy định là không được uống rượu trong khi đang làm việc nhưng vẫn phải chiều bà con. Vậy là cả nhóm uống đến say nhưng chuyến đi thành công ngoài sức tưởng tượng: 4 khẩu súng săn đã được bà con tự nguyện lên rẫy lấy về nộp… Với mỗi khẩu súng nộp lại, bà con sẽ được cấp từ 10 kg đến 30 kg gạo nhưng họ đều nói rằng do biết chuyện phải trái mới đem súng nộp chứ không hề vì số gạo ít ỏi này”...

Công an huyện Kbang cũng triển khai mô hình này và đã thu được nhiều kết quả. Chỉ hơn một tháng triển khai (1-7 đến 30-7-2009) đã có 15 khẩu súng được người dân tự nguyện nộp lại. Còn theo Trung tá Nguyễn Văn Minh- Trưởng Công an huyện thì: “Công an huyện Kbang vẫn tiếp tục cử người đi tìm hiểu tình hình, đề xuất lên lãnh đạo huyện để có các biện pháp thích hợp vận động người dân giao nộp súng. Mô hình này đã giảm thiểu những vụ săn bắn thú rừng và góp phần đảm bảo tình hình an ninh trật tự trên địa bàn nói riêng và của tỉnh nói chung”.

Trần Hiếu