Ngành công nghiệp không khói trong nhiều thập niên qua đã trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn thu hút được nhiều thành phần xã hội tham gia, không chỉ tạo việc làm và thu nhập cao cho người làm du lịch mà thông qua đó còn tác động tích cực đối với nền kinh tế vĩ mô. Ở các nước đã và đang phát triển, đầu tư cho du lịch cũng có nghĩa là trực tiếp đầu tư cho đời sống xã hội, thông qua đó làm giàu thêm nền văn hóa bản địa… Tuy nhiên trong một góc độ và chừng mực nhất định, chuyện làm du lịch cũng còn vài vấn đề đáng quan tâm mà chuyến sang Trung Quốc lần này, người viết bài này đã ghi nhận được.

Bảo tàng Tôn Trung Sơn (Quảng Châu). Ảnh: T.P

Huy động sức mạnh toàn xã hội

So với nhiều nước trong châu lục, Trung Quốc vốn có tiềm năng, thế mạnh về du lịch. Với lãnh thổ rộng lớn và bề dày lịch sử 5.000 năm, đa dân tộc, đời sống văn hóa phong phú, nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng v.v… trong nhiều thập niên qua, Trung Quốc đã quan tâm đầu tư xây dựng, tôn tạo các công trình kiến trúc, công trình phục vụ dân sinh, thông qua đó nhằm phát triển ngành du lịch lục địa. Đối với các công trình văn hóa lịch sử, nhà nước dành hẳn một nguồn kinh phí lớn ban đầu để tu sửa, tôn tạo, phục chế…Sau đó, chính các công trình này sẽ mang lại một nguồn siêu lợi nhuận hàng năm thông qua việc kinh doanh du lịch như: Vạn lý trường thành, Di hòa viên, Thập tam lăng, Tử cấm thành…ở Bắc Kinh; khu phố cổ Miếu Thành hoàng ở Thượng Hải. Kể cả các công trình tín ngưỡng, du khách vẫn phải mua vé vào cổng!

Tháp truyền hình Minh Châu- Thượng Hải. Ảnh: T.P

Trong trường hợp xây dựng mới, chính quyền sở tại tính đến nguồn lực kinh tế dồi dào trong nhân dân, theo phương thức đấu thầu hoặc đóng góp cổ phần. Tất nhiên quá trình thi công công trình sẽ được các ngành chức năng giám sát chặt chẽ, thường xuyên để đảm bảo đúng thiết kế, đảm bảo chất lượng kỹ thuật. Các con đường cao tốc, đường trên không, công viên, cao ốc v.v… là những trường hợp cụ thể. Có thể dẫn ra đây trường hợp của tháp truyền hình Minh Châu Đông Phương-  biểu tượng của thành phốThượng Hải. Chẳng biết ngôi tháp cao 468 mét này xây hết bao nhiêu tiền nhưng chỉ sau ba năm đưa vào sử dụng, kinh doanh du lịch với giá vé lên tháp ngắm toàn cảnh thành phố là 100 nhân dân tệ/người (tương đương 275.000 đồng Việt Nam) chủ nhân đã tuyên bố hoàn vốn. Ngôi nhà Địa vương ở Thâm Quyến cũng vậy. Nhà cao 69 tầng, đứng trên tầng cao nhất có thể ngắm toàn cảnh thành phố và nhìn sang Hồng Kông qua phía cầu La Hồ. Giá vé cũng 100 nhân dân tệ/người.

Trên Vạn lý trường thành. Ảnh: T.P

Bến Thượng Hải. Ảnh: T.P

Thâm Quyến là thành phố trẻ với hầu hết cư dân đều ở độ tuổi trên dưới ba mươi. Những năm đầu sau khi xây dựng xong thành phố, những ngày nghỉ cuối tuần và nghỉ lễ (thời gian nghỉ rất lâu, quốc khánh Trung Quốc được nghỉ đến một tuần) người dân Thâm Quyến thường đi du lịch các nước. Thành phố liền cho xây dựng công viên Cửa sổ thế giới và Trung hoa cẩm tú. Các kỳ quan thu nhỏ của các nước trên thế giới, các danh thắng của Trung Quốc được xây dựng tại hai công viên này, người ta có thể du lịch tại chỗ, thành phố lại không “chảy tiền” ra nơi khác.

Hoa tươi trong Di Hòa Viên. Ảnh: T.P

Song song với công tác xây dựng vật chất, vấn đề cảnh quan, môi trường và cả thiết chế văn hóa cũng được quan tâm. Không chỉ tại các điểm tham quan mới có không gian sạch đẹp mà khu vực xung quanh, kể cả khu dân cư, khu mua bán cũng vậy. Dọc các trục đường, trên hè phố luôn có hoa tươi trồng thành hàng hoặc sắp xếp lại thành những chậu hoa, giỏ hoa khổng lồ, mỗi con đường một loài hoa, đủ màu sắc. Phố sạch tinh tươm, nhất là những phố đi bộ mua sắm như phố thương mại Nam Kinh ở Thượng Hải, khu phố Vương Phủ Tỉnh ở Bắc Kinh. Cứ  năm phút lại có một nhân viên vệ sinh đến quét dọn, nhặt từng mẩu thuốc lá. Tại các điểm tham quan, du khách chỉ mua vé một lần, không như ở ta, đã mua vé vào cổng lại còn phải mua vé vệ sinh.

Vét đến đồng bạc cuối cùng

Chiêu thức kinh doanh du lịch ở xứ người cũng… đáng nể, nhất là chuyện buộc du khách phải móc ví lấy tiền ra. Dựa vào tiếng tăm của nền y học cổ truyền phương Đông, khá nhiều cơ sở đông y của Trung Quốc thu tiền vạn nhờ liên kết chặt chẽ với các tour du lịch, đặc biệt là hướng dẫn viên du lịch. Ở Nam Ninh, Thượng Hải, Bắc Kinh và  nhiều thành phố du lịch khác, du khách thường được đưa vào các cơ sở đông y. Tại đây có thể xem màn biểu diễn khí công, xem hai cô gái dùng tay không sờ vào dây xích đồng đã nung lửa nóng rực, hoặc được mát-xa chân miễn phí. Sau đó là hướng dẫn tìm hiểu một số huyệt đạo trên thân thể người, hướng dẫn tác dụng của các loại thuốc đông y như thuốc chữa bỏng, thuốc phòng đột quị…

Trong quán trà đạo ở Bắc Kinh. Ảnh: T.P

Rồi đến các lương y (có nơi gọi là giáo sư) bắt mạch, khám bệnh miễn phí. Sau đó kê đơn và bán thuốc tại chỗ. Đã ở tuổi U 40, U 50 cơ thể đâu còn trẻ trung nữa nên ai cũng thường có các triệu chứng phổ biến như đau lưng, đứng dậy hoa mắt… Thầy thuốc chẩn bệnh đúng phóc, anh thận yếu, anh gan nóng, ai lại không lo cho sức khỏe của mình? Đã vậy nhiều người sẵn có thầy thuốc nên nhờ cách không đoán bệnh cho người thân ở nhà. Vậy là ôm về hàng đống thuốc, thuốc sắc có, thuốc hoàn có, giá thuốc cao chót vót!

Phố cổ Miếu Thành hoàng ở Thượng Hải. Ảnh: T.P

Một chiêu khác nữa là đưa du khách vào tham quan các cơ sở sản xuất tiêu biểu ở địa phương như: Ngọc trai, tơ lụa Thượng Hải; cơ sở sản xuất dao xuất khẩu Thâm Quyến; xưởng đúc đồng giả gốm sứ Cảnh thái lam, quán trà đạo ở Bắc Kinh v.v… Tại đây khách cũng được chủ nhân thuyết một hồi về giá trị, tác dụng của món hàng, sau đó là bán hàng cho du khách mang về làm quà. Tất nhiên giá cũng cao ngút trời và người hướng dẫn du lịch chắc chắn sẽ nhận được một khoản hoa hồng nhất định.

Đi một vòng các thành phố du lịch ở Trung Quốc, mỗi nơi mua một ít gọi là sản vật đặc trưng vùng miền. Chỉ bao nhiêu đó thôi có người đã không còn một đồng dính túi. Thế mới biết nghệ thuật bán hàng của người Trung Quốc quả thật danh bất hư truyền. Chỉ đáng tiếc một điều là hầu hết người dân đều chỉ có thể giao tiếp với du khách bằng tiếng Trung (mà mấy ai biết tiếng Trung), rất ít người biết tiếng nước ngoài, ngay cả ngôn ngữ thông dụng như tiếng Anh, người Trung Quốc cũng lắc đầu!

Tử cấm thành. Ảnh: T.P

Còn nhiều chuyện đáng đề cập đến trong cuộc hành trình ngược phương Bắc hàng vạn dặm vừa qua, song dẫu sao chuyến đi nào cũng để lại những kỷ niệm vui buồn và cho chúng ta thêm kinh nghiệm sống như cha ông ta từng nói: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” vậy!

Thanh Phong