Bài 2:  Tiềm năng sống… đơn phương!

Cả hàng trăm ký trái cây các loại được bán rất chạy trong mỗi ngày từ hai siêu thị Vinatex và Co.op Mart trên địa bàn TP. Pleiku nhưng tỷ lệ trái cây “nội tỉnh” chiếm chưa đến 10%! Còn các nhà vườn, nhà quản lý… dường như vẫn dửng dưng trước thực trạng trên.

Không có hàng để mua

Trái cây miền Tây hay nhập ngoại tràn đầy gian bán hoa quả ở hai siêu thị Vinatex và Co.op Mart ở TP. Pleiku. Đây cũng là nơi hút một lượng lớn khách hàng ngày. Chị Trần Hoàng Nhi ở phường Yên Thế, TP. Pleiku vừa loay hoay chọn mua sầu riêng tại Siêu thị Co.op Mart cho biết: Mình định chọn vài trái sầu riêng để đem về Bắc làm quà. Nhưng sầu riêng của tỉnh mình múi không đẹp, không vàng ruộm như sầu riêng của Thái Lan hay miền Tây nên khách ít mua.

Hoa qua nội tỉnh thường được bán ở vệ đường. Ảnh: Nguyễn Giác

Gần đây trên thị trường xuất hiện nhiều giống hoa quả độc đáo như chanh, ổi không hạt và nhiều loại khác. Nhiều người tiêu dùng ghé đến gian bán hoa quả tại các siêu thị đã chọn mua các sản phẩm này. Còn nhớ trước đây  một số lần tại các kỳ hội chợ đã có các giống cây ăn trái được đem bày bán. Và thường các gian hàng này ít được chú ý của các nhà vườn. Điều này chứng tỏ sự kết nối của nhà doanh nghiệp- nhà nông đã bị coi nhẹ. Qua đó, cả hai đối tượng này đã bỏ lỡ cơ hội hợp tác.

Cơ hội làm giàu cho nhà nông vẫn rất nhiều với những lợi thế sẵn có nhưng để nắm bắt cơ hội đổi đời từ trồng các giống cây ăn quả loại tốt vẫn là câu chuyện dài hơi. Ông Trần Văn Sỹ- Giám đốc Siêu thị Vinatex, TP. Pleiku cho biết: Ngay từ những ngày đầu mở siêu thị, chúng tôi đã cho nhân viên đi khảo sát các vựa trái cây của Gia Lai để có hướng nhập một số hoa quả cho siêu thị. Nhưng kết quả khảo sát không được như ý, một số loại hoa quả hình thức, chất lượng… không bằng được hoa quả từ miền Tây nên chúng tôi đành bỏ dở ý định trên.

Siêu thị lớn nhất Gia Lai là Co.op Mart, theo tìm hiểu của chúng tôi cũng chưa có nhà cung cấp các loại hoa quả nội tỉnh. Chị Châu Hoàng Thy-phụ trách kinh doanh mặt hàng trái cây của siêu thị nói: Từ khi có đợt phát động Người Việt dùng hàng Việt, Siêu thị chúng tôi đã giảm thiểu lượng trái cây nhập khẩu. Mỗi ngày, chúng tôi nhập 300 kg- 400 kg trái cây các loại, vào ngày nghỉ thì số lượng này tăng gấp 2-3 lần. Chủ yếu hàng được nhập từ các tỉnh miền Tây.

Trong số các loại hoa quả của Gia Lai, Siêu thị Vinatex chỉ nhập bơ và một số ít trái cây khác như cam, xoài…, còn lại là nhập từ các tỉnh miền Tây hoặc Trung Quốc. Hiện Siêu thị này mua vào khoảng 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng tiền trái cây/tháng. “Các vườn trái cây của Gia Lai hầu hết đều không tập trung, diện tích nhỏ và nông dân chưa chú trọng nhiều vào giống để nâng cao chất lượng, hình thức sản phẩm. Chúng tôi sẵn sàng kết hợp với nhà vườn để tiêu thụ sản phẩm cho họ”- ông Sỹ nói.

Vẫn còn cảnh… “chợ chiều”

Trong đợt xúc tiến đầu tư dịp Festival Cồng chiêng Quốc tế tại Gia Lai lần tới đây, dự án chế biến hoa quả cũng được giới thiệu đến các nhà đầu tư. Theo đó, dự án này có quy mô 10.000 tấn/năm, vốn đầu tư 100 tỉ đồng. Chính quyền tỉnh đang hy vọng có nhà đầu tư sẽ lưu tâm đến những thế mạnh của địa phương như ưu đãi, thổ nhưỡng, khí hậu… để đầu tư vào dự án này. Tuy nhiên, thực tế chưa hẳn đã như mong muốn. Bởi, hiện toàn tỉnh có trên dưới 4.000 ha cây ăn quả, nhưng diện tích trên lại phân tán ở nhiều địa phương với nhiều loại hoa quả như bơ, sầu riêng, xoài…

Thu hoạch dưa hấu. Ảnh: Trần Hiếu

Thực tế, toàn tỉnh hiện chưa có nhiều nhà vườn lớn, chuyên canh một vài loại hoa quả có thế mạnh. Ông Phạm Ngọc Huyền- Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết: Trong chương trình cải tạo vườn tạp, chúng tôi cũng đưa một số loại cây ăn trái xuống các địa phương. Chẳng hạn chúng tôi đưa xoài xuống Ayun Pa, Ia Pa, đưa nhãn xuống vùng Đông tỉnh… với tổng số tiền đầu tư khoảng hơn 300 triệu đồng. Nhưng số loại cây này chỉ đưa về cho dân trồng rải rác, một số trong đó đã bị chết khi chúng tôi đi kiểm tra.

Việc trồng, tiêu thụ hoa quả theo kiểu “hàng chợ” vô hình trung đẩy hoa quả nội tỉnh thua cuộc ngay từ sân nhà. Cứ đến mùa là các loại hoa quả trong nước và nước ngoài tràn ngập thị trường nội tỉnh với giá cả rất cạnh tranh so với hoa quả cùng loại có trên địa bàn. Bởi vậy, việc phát triển các vùng chuyên canh cây ăn trái không còn là chuyện trên bàn giấy. Và chủ đích làm PR cho những loại trái cây của tỉnh ta cũng là việc làm cần kíp… Cứ nhìn sang tỉnh bạn, thanh long của Bình Thuận, bưởi Năm Roi của miền Tây đã có thương hiệu khá vững trên thị trường nội địa, quốc tế. Và nông dân, dĩ nhiên là đối tượng được thụ hưởng từ điều này.

Mỗi mùa, thấy bơ, xoài của tỉnh ta nằm lăn lóc, ế hàng từ các nhà vườn cho tận những sạp hoa quả lại thấy xót cho công người dân một nắng hai sương. Bao giờ mới hết cảnh “chợ chiều” như vậy ?

Trần Hiếu