Mặc dù năm nào tỉnh Gia Lai cũng thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra các cơ sở hành nghề y- dược tư nhân, y học cổ truyền, thiết bị y tế trên địa bàn tỉnh, tuy nhiên, số lượng các cơ sở vi phạm vẫn không giảm, hiện tượng tái vi phạm diễn ra khá phổ biến, nhất là ở các quầy thuốc, đại lý bán thuốc. Cụ thể trong đợt kiểm tra năm 2009 có tới 231/245 cơ sở được kiểm tra vi phạm (chiếm tới 94,3%).

Vi phạm: Chuyện thường ngày

Theo báo cáo của Đoàn kiểm tra liên ngành trong đợt kiểm tra (từ ngày 6-8 đến 30-10-2009), đoàn đã phát hiện và xử lý vi phạm 53 quầy thuốc và 46 nhà thuốc, hiệu thuốc và 95 đại lý kinh doanh thuốc; 18 phòng khám tư nhân và 3 cơ sở vừa hành nghề y vừa hành nghề dược, 19 cơ sở y học cổ truyền… Vi phạm chủ yếu ở cơ sở kinh doanh thuốc đó là bán các loại thuốc phải kê đơn mà không có đơn của bác sĩ và vắng mặt dược sĩ hay bán thuốc ngoài giờ ghi trong hợp đồng (tức là một số cơ sở kinh doanh thuốc chỉ hợp đồng bán thuốc trong một số giờ nhất định nhưng lại mở tiệm bán cả ngày) hay không niêm yết giá bán...

Ngoài ra, các lỗi vi phạm như: Hành nghề không đúng phạm vi chuyên môn quy định trong giấy chứng nhận đủ điều kiện hành nghề; vừa khám bệnh vừa bán thuốc, bán thuốc tại một số phòng khám tư nhân vẫn còn khá nhiều.

Ảnh: Dã Quỳ

Tại một quầy thuốc ở đường Wừu (TP. Pleiku), trong vai một khách hàng, chúng tôi đề nghị chủ quầy bán cho mấy gói thuốc kháng sinh Cefaclor cho trẻ em, chẳng cần hỏi đơn thuốc hay chữa bệnh gì, chủ quầy liền đưa ra mấy loại cho chúng tôi lựa chọn, hàng nội, hàng ngoại có cả (mặc dù phía dưới gói thuốc có ghi dòng chữ “Thuốc bán theo đơn”). Còn giá cả thì khá chênh lệch, cũng nằm trên đường Wừu, một quầy bán 7.000 đồng/chai nước súc miệng TB, nhưng tiệm kia lại bán 8.000 đồng, hay như một chai thuốc bổ Kiddi của trẻ em cũng vậy, nơi thì bán 84.000 đồng nơi thì bán 90.000 đồng… Rõ ràng, việc bán thuốc không theo đơn và không theo giá niêm yết là chuyện phổ biến ở các tiệm thuốc. Hay việc vừa kê đơn vừa bán thuốc tại các phòng khám tư nhân là chuyện thường gặp, đặc biệt tại các phòng khám nhi, như phòng khám bác sĩ X. (đường Trần Phú) hay bác sĩ P. (đường Nguyễn Văn Trỗi).

Khó chấn chỉnh

Lý giải vi phạm trong hành nghề y- dược tư nhân vẫn tái diễn và trở nên khá phổ biến, ông Trần Quang Khâm- Phó Chánh Thanh tra Sở Y tế nói: “Trước hết là vì lợi nhuận, chủ cơ sở kinh doanh thuốc bất chấp quy định để bán thuốc. Rồi đa số những dược sĩ đứng tên kinh doanh thường công tác trong nhà nước nên việc đứng bán ngoài giờ thường ủy thác cho người khác, mà đa số những người bán này không đủ điều kiện. Nếu chỉ xử phạt hành chính thôi thì không đủ sức răn đe, bởi với khung phạt hiện tại chỉ khoảng 5 triệu đồng/trường hợp thì dù một năm có bị phạt 2, 3 lần cũng chẳng thấm tháp gì so với khoản lợi nhuận cả trăm triệu đồng thu được mỗi năm. Do đó, việc tái vi phạm của các nhà thuốc, phòng khám diễn ra là điều dễ hiểu. Bên cạnh đó, bản thân người tiêu dùng lại có thói quen cứ đau ốm thông thường (ví dụ như cảm cúm, viêm họng …) là tự ra tiệm thuốc kể một vài triệu chứng cho người bán rồi mua thuốc mà không mấy khi đi khám bác sĩ để mua thuốc theo đơn”.

Để chấn chỉnh, nên chăng các đơn vị, cơ quan quản lý nhà nước cần có các giải pháp mạnh tay hơn đối với các trường hợp vi phạm như: Kỷ luật hay đình chỉ hành nghề, trường hợp vi phạm nghiêm trọng có thể đưa ra Tòa án Hình sự... Bên cạnh đó, cần có những giải pháp tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân, chẳng hạn như nên đi khám bác sĩ và mua thuốc theo đơn, kiểm tra xem nhà thuốc có bán thuốc theo giá niêm yết hay không, bởi hiện tượng các nhà thuốc “nhìn mặt” bán hàng vẫn xảy ra…

“Hiện nay, một số nơi đã thực hiện mô hình tổ chức khám bệnh, chữa bệnh gắn liền với các đại lý bán thuốc. Dù chưa phải là giải pháp tối ưu nhưng điều này sẽ khắc phục được tình trạng bán thuốc không theo đơn và vừa khám bệnh vừa bán thuốc, đồng thời tập cho bệnh nhân và người nhà thói quen khám bệnh và mua thuốc theo đơn”- ông Khâm cho biết thêm.

Dã Quỳ